در خیلی از خانه‌های قدیمی اتاقی بود که درش بیشترِ وقت‌ها بسته بود. فردین علیخواه، جامعه‌شناس، در یادداشتی که ۷ آبانِ ۱۴۰۵ در سایتِ عصر ایران منتشر شد، همین اتاق را به یاد می‌آورد: «مبل‌ها آنجا برای نشستن هرروزه نبودند.» انگار «برای مهمان‌های مهم، برای خواستگاری» نگه داشته می‌شدند و «روی آنها کسی نمی‌نشست، بچه‌ها بازی نمی‌کردند و کسی با خیال راحت چای نمی‌خورد.» سالنِ خانهٔ مادربزرگ برای بسیاری از ما همین بود: ستِ مبلِ منبت، قالیِ ایرانی، لوستر و سینیِ استکان برای روزِ مهمانی.
سال‌ها بعد همین سالن نشانهٔ دکورِ ازمُدافتاده شد. حالا رسانه‌های دکوراسیون خبرِ دیگری می‌دهند. سایتِ فرانسویِ SeLoger در ۳۰ مهرِ ۱۴۰۵ تیتر زد: «سبکی که بیست سال پیش از مُد افتاده بود، امروز میانِ سی‌وچندساله‌ها غوغا می‌کند.» در این مقاله می‌بینیم چه چیزی برگشته و چرا، مبل سلطنتی قدیمی با مبل استیلِ نو چه فرقی دارد، و چطور این حال‌وهوا را به پذیرایی بیاوریم بی‌آنکه خانه موزه شود.
دکورِ خانهٔ مادربزرگ در رسانه‌های دنیا
این فقط حرفِ یک سایت نیست. از دیِ ۱۴۰۴ تا مهرِ ۱۴۰۵ رسانه‌هایی به چند زبان و یکی از بزرگ‌ترین نمایشگاه‌های دکوراسیونِ دنیا همین را گفته‌اند:
- فرانسه: به نوشتهٔ SeLoger، سی‌وچندساله‌هایی که میانِ مبلمانِ مونتاژی و دیوارهای سفید بزرگ شده‌اند، حالا بازارهای کهنه‌فروشی را دنبالِ مبلِ مخملی یا بوفهٔ پدربزرگ و مادربزرگشان می‌گردند. این ترند اسم هم دارد: «گرندمیلنیال» (grandmillennial)، واژه‌ای که نخستین بار در ۲۰۱۹ در مجلهٔ آمریکاییِ House Beautiful به کار رفت.
- اسپانیا: مجلهٔ اسپانیاییِ HOLA هم در همان ۳۰ مهر فهرستی از «ده ترندِ دکوراسیون که فکر می‌کردیم از مُد افتاده‌اند» منتشر کرد، از جمله «مبلمانِ تیرهٔ پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها». Lucía Casaus، طراحِ داخلیِ استودیوی GC، می‌گوید بعد از سال‌ها چوبِ روشن و رنگ‌های خنثی، چوب‌های تیره‌تر مثلِ گردو برگشته‌اند، چون «عمق، ظرافت و حسی گرم‌تر و شیک‌تر» به فضا می‌دهند. برگشتِ چوبِ تیره را در ترندهای مبلمان ۱۴۰۶ هم دنبال کرده‌ایم.
- جهانِ عرب: مجلهٔ عربیِ سیدتی (Sayidaty) در ۱۷ دیِ ۱۴۰۴ نوشت دلتنگی برای گذشته «همهٔ نسل‌ها»، از طراحان تا صاحب‌خانه‌ها و «حتی جوان‌ها» را گرفته است، و چوب‌های تیره مثلِ گردو و ماهون «یادآورِ دورانی‌اند که مبلمانِ قهوه‌ای اغلب با دقت در جزئیات منبت و کنده‌کاری می‌شد».
- نمایشگاه: Maison&Objet پاریس در دیِ ۱۴۰۴ با شعارِ «گذشته آینده را نشان می‌دهد» (Past Reveals Future) برگزار شد. به گزارشِ Interior Daily، یکی از چهار ترندی که اعلام کرد «باروکِ بازخوانی‌شده» بود: شکوهِ گذشته با نگاهِ امروز.
چرا دکورِ قدیمی برگشته؟
SeLoger سه دلیل می‌شمارد: بودجه، پس‌زدنِ خانه‌های یک‌شکل و محکمیِ مبلمانِ قدیمی. سیدتی هم در ۲۴ مهرِ ۱۴۰۵ دلیل‌های مشابهی آورده است. کنارِ هم که بگذاریمشان، این‌ها می‌مانند:
- شخصیت: به نوشتهٔ SeLoger، قطعه‌های قدیمی «شخصیت» می‌آورند، «و این اطمینان که پذیرایی‌تان مثلِ پذیراییِ همسایه نیست». در نظرسنجی‌ای از هزار جوانِ ۱۸ تا ۲۹ ساله که شبکهٔ تلویزیونیِ Quest سفارش داده بود (مردادِ ۱۴۰۵)، ۷۵ درصد گفته‌اند وسایلِ قدیمی‌تر از نمونه‌های مدرن شخصیتِ بیشتری می‌آورند.
- دوام: SeLoger می‌نویسد «مبلِ نئوپانی اسباب‌کشی و رطوبت را خوب تحمل نمی‌کند»، در حالی که یک بوفهٔ دههٔ ۱۹۶۰ از چوبِ ماسیو «بیش از نیم قرن» دوام آورده است. دربارهٔ اسکلتِ راش و رفتارش در هوای تهران، مقالهٔ چوب راش را بخوانید.
- کارِ دست: سیدتی یکی از دلیل‌ها را «واکنش به حضورِ روزافزونِ ماشین در تولیدِ سریع» می‌داند؛ منبتی که با دست کار شده، پاسخی به همین دلزدگی از تولیدِ ماشینی است.
- خاطره: سیدتی از «اشتیاق به چیزهایی که احساس و قصه در خود دارند» هم می‌نویسد.
دلیلِ اولِ SeLoger بودجه است و آن مقاله خواننده را به بازارِ کهنه‌فروشی می‌فرستد؛ ولی آنچه برگشته سبک است، نه لزوماً خودِ شیءِ کهنه.
مبل سلطنتی قدیمی عتیقه است یا استیل؟
معیارِ رایج برای عتیقه قدمتِ بیش از صد سال است؛ تعرفهٔ گمرکیِ آمریکا، برای نمونه، عتیقه را شیئی با قدمتِ «بیش از صد سال» تعریف می‌کند. «استیل» اما از واژهٔ فرانسویِ style (سبک) آمده: فرهنگِ معین آن را «نوعی مبل به سبک قدیم فرانسه» معنی می‌کند، و فرهنگِ فرانسویِ CNRTL «مبلِ استیل» (meuble de style) را مبلی می‌داند که سبکی قدیمی را دنبال می‌کند «بی‌آنکه از همان دوره باشد». معنای دقیقِ این واژه را در راهنمای خرید مبل کلاسیک توضیح داده‌ایم.
پس ستِ سلطنتیِ سالنِ مادربزرگ هم، مگر صد سال از ساختش گذشته باشد، به این معیار عتیقه حساب نمی‌شود؛ خودش یک مبلِ استیل است، ساختهٔ دورهٔ خودش به سبکِ اروپای سده‌های هجدهم و نوزدهم. اگر ستِ مادربزرگ به شما رسیده، خاطره‌اش جایگزین ندارد. اگر دنبالِ ست هستید، ستِ استیلِ نو همان ظاهر را با اسکلت و پارچهٔ نو می‌دهد: در ست‌های ما اسکلت از چوبِ راش با منبت‌کاریِ دست است و زیرِ نشیمن فنرِ مارپیچ با فومِ سرد ۳۵. رنگ، پارچه و ترکیبِ ست قابلِ تغییر است؛ ست پایه است و شخصیتش از پارچه‌ای می‌آید که خودتان انتخاب می‌کنید و یادگاری‌ای که کنارش می‌گذارید.
مبل سلطنتی به سبکِ قدیم، با پالتِ امروز
بازگشتِ این سبک به معنای تکرارِ عینِ گذشته نیست. به گفتهٔ Casaus در همان گزارشِ HOLA، لزوماً قرار نیست فضاهای تیرهٔ دههٔ ۱۹۸۰ را دوباره بسازیم؛ قرار است همان رنگ‌ها را به شکلی بسیار امروزی‌تر به کار ببریم. برداشتِ ما برای ستِ سلطنتی این است که منبت سرِ جایش بماند، ولی پارچه و دیوار آرام‌تر شوند. ست را هم بسته به اینکه از سالنِ قدیمی چه چیزی را دوست دارید انتخاب کنید.
اگر طلا و منبت را دوست دارید: پریسان طلایی گردویی همان زبان را با پالتی آرام دارد. منبتِ قابش طلاییِ شامپاینی و نیمه‌مات است، با گودی‌هایی به رنگِ گردویی؛ پشتیِ کاپیتونه (دکمه‌دوزیِ لوزی) و تاجِ منبت هم دارد. بدنه و پشتی پارچهٔ سادهٔ طوسیِ روشن دارند و ژاکاردِ طرح‌دار بیشتر روی نشیمن‌ها و کوسن‌هاست. میزهایش هم تقریباً هم‌قدِ نشیمن‌اند، پس سینیِ چای از روی مبل در دسترس است.
سینیِ چای با استکان روی میز جلومبلیِ منبت با طلاییِ شامپاینی و لبهٔ گردویی، و کاناپهٔ کاپیتونه در پس‌زمینه — مبل مدل پریسان طلایی گردویی مرواریداگر چوبِ قهوه‌ایِ منبت را می‌خواهید، نه طلا را: پاروک با چوبِ راشِ فندقی و پرداختی شفاف که رگهٔ چوب از زیرش پیداست، تاجِ بلندِ مشبک و پشتیِ دکمه‌دوزی، به همان مبلمانِ قهوه‌ایِ منبت‌کاری‌شده‌ای که سیدتی یاد می‌کند نزدیک است، با رنگی روشن‌تر از گردو.
اگر منبت را با پالتی خنثی و آرام می‌خواهید: آناهیتا همین زبان را بی‌هیچ طلایی دارد: چوبِ راش در رنگِ گریژ با مایهٔ گردویی، پرداختِ نیمه‌مات و پارچهٔ شیری (همان که در بازار استخوانی یا صدفی هم می‌گویند).
مبل سلطنتی در سالنِ امروزی؛ چهار قاعده
- هر روز در پذیرایی بنشینید: ستِ نو برای اتاقِ دربسته نیست؛ برای نشستنِ هر روز ساخته شده، پس روی همان مبل‌ها چای بخورید. دربارهٔ راحتیِ نشیمن، مبل سلطنتی راحت است؟ را ببینید.
- یک یادگاریِ واقعی: قالی، آینه یا سرویسِ چایِ مادربزرگ را کنارِ ستِ نو بگذارید. همان قصه‌ای که این ترند دنبالش است، از همین قطعه‌ها می‌آید.
- برای حسِ آرام‌تر، پررنگی را یک‌جا خرج کنید: اگر قابِ مبل طلایی یا تیره است، پارچه را روشن بگیرید، مثلِ پریسان. اگر پارچهٔ پررنگ‌تر می‌خواهید، مدلی بی‌طلا و کم‌اشباع، مثلِ آناهیتا، انتخاب کنید.
- ست را به اندازهٔ خانه بچینید: لازم نیست همهٔ قطعه‌ها را بگیرید؛ ترکیبِ ست را به اندازهٔ پذیرایی‌تان تنظیم می‌کنیم. قاعده‌های بیشتر را در مبل کلاسیک در خانهٔ مدرن و مبل کلاسیک برای آپارتمان کوچک آورده‌ایم.
جمع‌بندی
حال‌وهوای خانهٔ پدربزرگ و مادربزرگ و چوبِ تیره دوباره مُد شده است؛ و جدا از بودجه، دلیل‌هایی که این سبک را برگردانده‌اند شخصیت، دوام، کارِ دست و خاطره‌اند. آنچه برگشته سبک است، نه لزوماً شیءِ کهنه؛ و ستِ سالنِ مادربزرگ هم، اگر صدساله نباشد، خودش مبلِ استیل است. برای آوردنش به خانهٔ امروز، پالت را آرام بگیرید، هر روز در پذیرایی بنشینید و یک یادگاری کنارِ ست بگذارید.
برای دیدنِ ست‌ها به صفحهٔ محصولات سر بزنید، یا به نمایشگاهِ مبلمان مروارید در یافت‌آباد، مجتمع مدرن سنتر بیایید تا منبت را از نزدیک ببینید و روی مبل بنشینید؛ پارکینگِ عمومیِ پاساژ در دسترس است. برای هماهنگیِ بازدید با ما تماس بگیرید.
